«ХАКАС ЧИРI» ӦРIНIС СЫЙЛАПЧА

0
48

Марығ чиңiсчiлерi. Пӱӱл, газетабыстың пайрамнығ 95 чылына  чарыдып, «Мин хакас газетазында» марығ иртiрiлген. Пӱӱн пiс  хығырығҷыларны аның чиңiсчiлерiнең таныстырчабыс

Пастағы орын Асхыс аймаандағы Ӱс чул аалдағы М.Е.Кильчичаковтың адынаң школа-интернаттың хакас тiлi паза литература ӱгретчiзi Татьяна Тимофеевна Тюмерековаа пирiл парған. 

Хайди чарытхан пicтiң чиңiсчiбiс, хакас тiлiнең сығарылчатхан чалғыс газетаны ол 60 азыра чыл хығыр парир. «Хара кiчiгдең сығара мин аннаң таныспын. Пабам Тимофей Николаевич Кызласов коммунист полҷаң. Ол нинҷе пар газетаа прай пазын турҷаң, ол санда хакас газетазына. Анаң пабама алай iҷеме кирек хабарларны хығыр пирҷеңмiн. Соонаң, школада то­ғын сыхханда, «Хакас чирi» газета минiң улуғ полысчым пол парған. Анда ӱгретчi кiзее тузалығ искiрiглер уғаа кӧп сығарылча нооза. Мин оларны, хыплап алып, темалары хоостыра ал-алынҷа папкаларға сух салчам. Анаң уроктарда тузаланчам. Паза чӱрек часхарып, кӧңнiм кӧдiрiп алҷаң хабарлар читкiҷе. Аннаңар газетаа тӧремiл пазынчам паза пасхазына пазынарға чӧп пирчем», – чарытхан Хакасияның саблығ ӱгретчiзi. 

Татьяна Тюмерекова «Хакас чирi» газетаның редакциязы чарлапчатхан марығларда iдӧк тӧремiл араласча паза сыйыхтығ орыннарны удаа холға кир­че, ол санда «Мин хакас газетазын­да» марығда. 

Пӱӱн чиңiсчi ӱгретчi респуб­лика чуртағҷыларын чағдапчатхан Наа чыл­наң алғыстапча: – Хазыхтарың пик ползын. Учуғыс­та ханаттарың хатып одырзын, пала­ларың хазых ӧссiн, чуртастарың толдыра ползын. Иткен киректерiң тоо­зылбазын, сағынған сағыстарың то­лып одырзын. Парғаныңар пазыттығ ползын, килгенiңер кӱстiг ползын. Пiстiң чон – хыйға, пазымнығ чон. Аннаңар пiс ынағ чуртапчабыс. Мыннаң мындар iдӧк ле хада-пiрге тудыналар.

Газетабыстың пайрамнығ 95 чылына чарыдылған марығның iкiнҷi чи­ңiс­чiзi – Асхыс аймаандағы Пуланнығ кӧл аалның чуртағҷызы Светлана Андреев­на Саражакова. Ол сағам тынағда, че кӧп чыл орыс тiлi паза литература ӱгретчiзi полып тоғынған, Пуланнығ кӧл аалдағы ортымах школанаң устаан.

Светлана Андреевна хакас тiлiнең сығарылчатхан газетаа iдӧк хаҷаннаң пазынча. Аны ол хынып хығырча паза тоғынчатханда, пасха ӱгретчi­лерӧк чiли, кирек искiрiг-хабарларны, алынҷа хыплап, чыып салҷаң.  

–  1970 чылларда мағаа Таштыпта хакас тiлi ӱгретчiзi поларға килiскенӧк. Андада амғы тустағы осхас Интернет чох полған нооза. Аннаңар хакас газетазын чидiкпин сахтаҷаңмын. Аны тооза хығырып, кирек нимелернi хып­лап, уроктарда тузаланҷаңмын. Профессор Венедикт Карпов, школаларда полза, iдӧк хакас газетазынаң тузаланыңар тiп чӧп пирҷең. Писатель Николай Тиников Таштыпта чуртаҷаң. Мин аны уроктарға хығырып алҷаңмын. Ол даа пос тiлiнең сығарылчат­хан газетаа пазын турыңар тiҷең ол­ған­нарға.
Паза, школада тоғынып, мин позым газетаа аймах хабарлар пасчаңмын. Ӧӧнiнде пiреезiнiң статьязына ӱндесчеңмiн. Ам даа ол кирекнең айғазыбысчам. Паза газетада чарлалған марығларда тӧремiл араласчам. Хайзында оң полча, хайзында – чох, – ӱлес­кен Светлана Андреевна.

Тынағдағы кiзi анаң таныхтаан: «Хакас чирi» газетабыс пiске, хаҷаннаң ағаа пазынчатхан улуғ частығ кiзiлерге, улуғ ӧрiнiс ағылча. Аннаңар ағаа пазынмасха чарабас».

Асхыс аймаандағы Ис пилтiрi аалдағы хакас тiлi паза литература ӱгретчiзi Радион Пракопьевич То­поев, тiзең, «Мин хакас газетазында» марығда ӱзiнҷi орынға турысхан. Хакас тiлiнең сығарылчатхан газетаны ол iдӧк кiчiгдең хығырып пастаан. Школада ӱгренчеткендӧк, андар хабарлар пас сыхтыр. Хакас тiлi ӱгретчiзi полыбысханда, аның газе­танаң палғалызы уламох пик пол пар­ған. 

– Мин школада 30 азыра чыл то­ғын парирбын. Наа ла килгенде, ӧӧн урок­тарымнаң пасха, спорт секцияларын апар турғам. Кiчiг хабарҷылар­ның кружогын, тiзең, Александр Еремеевич Улугбашев иртiрҷең. Ол палаларны хакас тiлiнең хабарлар пазарға ӱгретчең. Анаң тоғыстарын редакциязар ызыбыс турҷаң. Iди пiстiң ӱгренҷiлер «Хола пырғыҷахтың» хабарҷылары полыбысчаңнар. Александр Улугбашев тынаға парыбысхан­да, ол тоғысты мин узаратхам. Ам даа олғаннарны «Хакас чирi» газетаа пазындырчам, – чоохтап пирген Радион Пра­копьевич. 

Радион Топоев, хакас тiлi ӱгретчiзiнең пасха, Россияның Писатель­лер пiрiгiзiнiң араласчызы полча. Аның чайаачы тоғыстары «Хакас чирi» газетада удаа сығарылчалар. Паза чайаачы ус пiстiң газета чарлапчатхан марығларда араласча. Утып ал­ған сыйыхтарынаң, тiзең, ол хайди даа пос тiлiнең хабарлар пасчатхан ӱгренҷiлерiнең ӱлесче. «Хола пыр­ғыҷахха», ӧӧнiнде, интернатта чуртапчатхан оолах-хызыҷахтар пасчалар. Мин оларғаох газетаа пазынысты сыйлап пирчем. Олар, аны хығырып, постарының ады-солазын анда кӧр салзалар, ӧрiнчелер. Анаң кӧңнiлерi уламох кӧдiрiл парча», – тiпче ол. 

Республика чуртағҷыларын Наа чыл­наң алғыстап, ӱгретчi кiзi ӧӧн хайиин iдӧк пос тiлiн хайраллирына, палаларны тiлге ӱгредерiне айландырча паза «Хакас чирi» газетаа хайди даа пазын турарға чӧп пирче. «Газетабыс ол киректерде пiске улуғ полысчы полча», – таныхтапча Р.П.Топоев.           Хайди кӧрчебiс, «Мин хакас газетазында» марығның чиңiсчiлерi прайзы газетабысты тың аарлапчалар, ол пiске ӧрiнiс сыйлапча тiпчелер.  

Оларға «Хакас чирi» газета редакциязының дипломы паза ӧнетiн тимнелген сыйыхтар читiрiлгеннер, марығның пасха араласчыларына – газетабысха чарым чылға пазыныс. 

Автор : Александра КАРАМЧАКОВА

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Пожалуйста, введите ваш комментарий!
пожалуйста, введите ваше имя здесь

 Необходимо принять правила конфиденциальностиПравила конфиденциальности 

доступен плагин ATs Privacy Policy ©